کاخ دولما باغچه استانبول؛ قصر بلورین و نگین درخشان تنگه بسفر
کاخ دولما باغچه استانبول بدون شک یکی از شاهکارهای بینظیر معماری در جهان و مجللترین عمارت تاریخی کشور ترکیه است. اگر قصد دارید با تور استانبول به این شهر افسانهای سفر کنید، بازدید از این قصر باشکوه باید در صدر لیست برنامههای سفر شما قرار بگیرد. این بنای عظیم که در کرانه شرقی تنگه نیلگون بسفر خودنمایی میکند، نمادی عینی از دگرگونی فرهنگی و تجملگرایی پادشاهان عثمانی در اواخر دوران حکومتشان است. جایی که طلا، کریستال، ابریشم و هنر دست هنرمندان بزرگ بینالمللی دست به دست هم دادهاند تا یکی از خیرهکنندهترین جاهای دیدنی استانبول خلق شود.
در این مطلب قصد داریم به اعماق تاریخ، معماری اسرارآمیز و جزئیات پنهان این عمارت باشکوه سفر کنیم. پس اگر دلتان یک گشتوگذار تمام عیار در میان لوکسترین سبک زندگی پادشاهان گذشته را میخواهد، با ما همراه باشید تا پیش از رزرو پرواز خود از آژانس مسافرتی مانلی پرواز پایتخت، تمام اطلاعات لازم را درباره این گنجینه ملی ترکیه به دست آورید.
داستان شکلگیری و تاریخچه کاخ دولما باغچه
استانبول همواره شهری پیشرو در تلاقی فرهنگ شرق و غرب بوده است. در قرن نوزدهم میلادی، محلههایی مانند بی اوغلو به مرکز ترویج سبک زندگی مدرن و اروپایی تبدیل شده بودند؛ به طوری که در آن دوران به این منطقه «پاریس شرق» میگفتند. در این کافهها و رستورانهای فرانسوی مدل و ساختمانهای نئوکلاسیک اطراف بسفر، تجار ایتالیایی، فرانسوی، ارمنی و عثمانی در کنار هم زندگی میکردند.
در چنین بستری، سلطان عبدالمجید اول، یکی از پادشاهان مقتدر عثمانی، احساس کرد که کاخ سنتی و قدیمی توپکاپی دیگر نمیتواند شکوه و عظمت امپراتوری او را به رخ جهانیان، بهویژه پادشاهان اروپایی بکشد. از این رو دستور داد تا عمارتی کاملاً مدرن، شیک و مطابق با استانداردهای کاخهای غربی ساخته شود. فرآیند ساخت این پروژه بزرگ از سال ۱۸۴۳ آغاز شد و تا سال ۱۸۵۶ میلادی به مدت ۱۳ سال به طول انجامید.
هزینهای که برای ساخت و دکوراسیون این قصر عظیم صرف شد، باورنکردنی است؛ چیزی در حدود ۳۵ تن طلا! این ولخرجیهای سرسامآور به قدری به اقتصاد امپراتوری عثمانی ضربه زد که در نهایت منجر به وابستگی شدید مالی آنها به بانکهای اروپایی و فروپاشی تدریجی این حکومت شد. پس از سقوط عثمانی و با روی کار آمدن جمهوری ترکیه در سال ۱۹۲۴، مالکیت این کاخ به میراث ملی واگذار شد. مصطفی کمال آتاتورک، بنیانگذار ترکیه نوین، تابستانهای خود را در این مکان میگذراند، تصمیمات سرنوشتساز کشوری را در همین تالارها اتخاذ میکرد و در نهایت نیز در یکی از اتاقهای همین قصر چشم از جهان فرو بست. امروز این بنا علاوه بر کاربری موزه، به عنوان مهمانخانه رسمی دولت برای پذیرایی از مقامات سیاسی ارشد جهان مورد استفاده قرار میگیرد.
راز نامگذاری؛ معنی دولما باغچه چیست؟
شاید برای بسیاری از مسافران کلمه «دولما باغچه» جالب و عجیب به نظر برسد. در زبان ترکی استانبولی، واژه «دولما» به معنای پر شده یا انباشته شده و «باغچه» همان معنای باغ را میدهد. پیش از ساخت این بنا، در این نقطه از سواحل تنگه بسفر، یک خلیج کوچک وجود داشت که کشتیهای امپراتوری عثمانی در آن لنگر میانداختند. به مرور زمان و در طول قرن هفدهم، این خلیج به دستور سلاطین با خاک و سنگ پر شد تا به یک باغ باصفا و سلطنتی برای تفریح پادشاهان تبدیل شود. هنگامی که سلطان عبدالمجید تصمیم گرفت قصر جدید خود را در این زمینهای ساحلی بنا کند، نام این منطقه یعنی «باغ پرشده» یا همان دولما باغچه روی این قصر ماندگار شد.
شگفتیهای معماری و فضای بیرونی کاخ دولما باغچه
پروژه ساخت این قصر افسانهای به خانواده مشهور «بالیان» واگذار شد که از معماران برجسته و نامدار دربار عثمانی بودند. آنها با تلفیق سبکهای معماری اروپایی نظیر باروک، روکوکو و نئوکلاسیک با ویژگیهای سنتی معماری عثمانی، بنایی منحصربهفرد خلق کردند. با اینکه نمای بیرونی و تزئینات داخلی کاملاً اروپایی به نظر میرسند، اما تقسیمبندی فضاها و ساختار داخلی ساختمان، کاملاً مطابق با الگوی خانههای سنتی ترکی طراحی شده است.
این عمارت باشکوه در زمینی به مساحت ۴۵ هزار متر مربع بنا شده و دارای ۲۸۵ اتاق، ۴۴ سالن بزرگ، ۶۸ سرویس بهداشتی و ۶ حمام ترکی مجلل است. همچنین یک اسکله عظیم ۶۰۰ متری در کنار تنگه بسفر به این عمارت اختصاص یافته است. سقفهای این کاخ با بیش از ۱۴ تن روکش طلای ۲۴ عیار تزئین شدهاند و در گوشه و کنار آن، بزرگترین لوسترهای کریستالی جهان چشمها را خیره میکنند. فرشهای پهن شده در تالارها، همگی از جنس ابریشم مرغوب و بافت کارگاههای معروف «هرکه» هستند که توسط ماهرترین قالیبافان آن دوران بافته شدهاند. همچنین بیش از ۲۰۰ تابلوی نقاشی نفیس از هنرمندان بزرگ دنیا (مانند ایوان آیوازوفسکی) زینتبخش دیوارهای این قصر است.
وقتی وارد محوطه بیرونی قصر میشوید، چندین بنای شاخص دیگر توجه شما را جلب خواهند کرد:
- برج ساعت دولما باغچه: این برج زیبای چهار طبقه با ارتفاع ۲۷ متر، دقیقاً در مقابل درب ورودی و به دستور سلطان عبدالحمید دوم ساخته شد. ساعت این برج توسط یک استاد ساعتساز فرانسوی طراحی و نصب شده و هنوز هم پس از سالها به دقت کار میکند.
- مسجد دولما باغچه: در بخش جنوبی محوطه، مسجدی با معماری منحصربفرد باروک به چشم میخورد که به دستور مادر سلطان عبدالمجید (بزم عالم ولیده سلطان) ساخته شد. این مسجد دارای پنجرههای مدور در زیر گنبد است که تا پیش از آن در معماری اسلامی سابقه نداشت.
- کاخ ولیعهد (موزه نقاشی): این بخش که محل اقامت ولیعهدهای عثمانی بوده، امروزه به موزه ملی نقاشی تبدیل شده و آثار هنری گرانبهایی از قرون ۱۹ و ۲۰ را در خود جای داده است.
گشتی در بخشهای داخلی کاخ؛ از سلاملیک تا حرمسرا
فضای داخلی این کاخ اسرارآمیز به طور کلی به سه بخش اصلی تقسیم میشود که هرکدام کاربری و داستانهای خاص خود را داشتهاند:
- بخش مابینی همایون یا سلاملیک: این بخش دو طبقه که مهمترین و باشکوهترین قسمت کاخ از نظر سیاسی است، به امور دولتی و کارهای اداری امپراتوری اختصاص داشت. در دوران عثمانی، ورود زنان به این بخش کاملاً ممنوع بود و تنها مردان حکومتی و سفرای خارجی حق ورود به آن را داشتند. زیباترین جلوههای تجمل از جمله مبلمان گرانقیمت فرانسوی، گلدانهای چینی و فرشهای ابریشمی در این بخش قرار دارند.
- سالن مدحال (اتاق انتظار): اولین جایی که بازدیدکنندگان وارد آن میشوند. میهمانان در این سالن منتظر میماندند تا اجازه ورودشان صادر شود. یکی از جذابیتهای این اتاق، میزهای مرصعکاری شده با نام سلطان عبدالمجید و یک لوستر کریستالی ۶۰ شاخه است.
- اتاق دبیرخانه: این اتاق به اتاق کاشیکاری نیز معروف است و به دلیل داشتن تابلوهای نقاشی بسیار بزرگ و دیدنی از هنرمندان ایتالیایی و اتریشی شهرت دارد.
- سالن سفرا: مجللترین سالن بخش اداری که برای پذیرایی و گفتوگو با سفرای کشورهای خارجی استفاده میشد و دکوراسیون آن کاملاً متقارن و خیرهکننده است.
- راهپله کریستالی: یکی از عجیبترین شاهکارهای معماری کاخ، راهپلهای است که طبقه اول را به طبقه دوم متصل میکند. نردههای این راهپله کاملاً از کریستالهای قیمتی باکارا ساخته شدهاند و راه رفتن روی آن حس حضور در یک قصر افسانهای را تداعی میکند.
- حرم همایونی یا حرمسرا: بخش حرمسرا از طریق راهروهایی طولانی و دربهای آهنی ضخیم از بخش سلاملیک جدا شده بود. این بخش محل زندگی خصوصی سلطان، مادرش، همسران، فرزندان و کنیزان دربار بود. اگرچه تجملات این بخش به پای سلاملیک نمیرسد، اما سالنهای معروفی مانند تالار آبی (محل برگزاری جشنهای مذهبی زنان) و تالار صورتی در آن قرار دارند.
اما مهمترین نقطه حرمسرا، اتاق مصطفی کمال آتاتورک است. او آخرین روزهای عمر خود را در این اتاق سپری کرد. تمام ساعتهای موجود در کاخ دولما باغچه به نشانه احترام، روی ساعت ۹:۰۵ صبح (لحظه درگذشت آتاتورک در ۱۰ نوامبر ۱۹۳۸) ثابت نگه داشته شدهاند.
- تالار تشریفات (سالن بزرگ): در میان دو بخش سلاملیک و حرمسرا، سالن عظیمی قرار دارد که قلب تپنده کاخ محسوب میشود. این تالار که برای برگزاری جشنهای بزرگ ملی، عروسیهای سلطنتی و استقبال از پادشاهان جهان استفاده میشد، میزبان بزرگترین لوستر کریستالی بوهمی جهان است. این لوستر عظیم ۴.۵ تن وزن دارد و دارای ۷۵۰ حباب روشن است که هدیهای از طرف ملکه ویکتوریای بریتانیا به سلطان عثمانی بوده است.
چطور به کاخ دولما باغچه برویم؟ راههای دسترسی از تکسیم و سلطان احمد
این عمارت جادویی در منطقه بشیکتاش و محله ویشنهزاده واقع شده و دسترسی بسیار راحتی به سیستم حملونقل عمومی دارد. پس نیازی نیست نگران گم شدن در شهر باشید.
- مسیر دسترسی از میدان تکسیم: اگر در هتلهای اطراف تکسیم اقامت دارید، میتوانید سوار قطار زیرزمینی (فونیکلار) خط F1 شده و در ایستگاه کاباتاش پیاده شوید. از آنجا با یک پیادهروی کوتاه ۱۰ دقیقهای به ورودی قصر خواهید رسید. همچنین اتوبوسهای خط 42T شما را از تکسیم به بشیکتاش میرسانند. اگر هم اهل پیادهروی هستید، مسیر سرازیری تکسیم تا کاخ حدود ۳۰ دقیقه زمان میبرد.
- مسیر دسترسی از منطقه سلطان احمد: مسافرانی که در بافت تاریخی شهر هستند، کافی است سوار تراموای خط T1 (باغجیلار - کاباتاش) شوند و در آخرین ایستگاه یعنی کاباتاش پیاده شوند و مسیر کوتاهی را تا کاخ قدم بزنند.
- استفاده از اتوبوس و تاکسی: نزدیکترین ایستگاه اتوبوس، ایستگاه استادیوم بشیکتاش است. استفاده از تاکسی نیز از تمام نقاط شهر امکانپذیر است؛ اما به دلیل ترافیک سنگین اطراف بسفر و هزینه بالاتر، توصیه میشود از تراموا یا مترو استفاده کنید.
- ساعت کاری و اطلاعات بازدید: این مجموعه همه روزه به جز دوشنبهها از ساعت ۹ صبح الی ۵ عصر پذیرای توریستهاست. برای گشتوگذار کامل در بخشهای مختلف قصر، حداقل به ۳ ساعت زمان نیاز دارید. قیمت بلیط ورودی در سالهای اخیر دستخوش تغییر شده و در حال حاضر حدود ۱۵۰۰ لیر ترکیه است.
بهترین زمان بازدید و ترفندهای سفر
اگر میخواهید زیباترین تصاویر را ثبت کنید، فصلهای بهار و تابستان بهترین زمان برای بازدید کاخ دولما باغچه هستند؛ چرا که باغهای پر از گل محوطه در اوج سرسبزی قرار دارند و تماشای بسفر از بالکنهای عمارت روحنواز است. یک نکته طلایی برای فرار از صفهای طولانی خرید بلیط، این است که در ساعات اولیه صبح (حتی قبل از ساعت ۹) خود را به ورودی کاخ برسانید. همچنین توجه داشته باشید که عکاسی و فیلمبرداری در داخل سالنهای اصلی کاخ کاملاً ممنوع است و برای حفظ کفپوشهای چوبی نفیس، به شما پاپوشهای پلاستیکی داده میشود که باید در طول مسیر آنها را به پا داشته باشید.
راهنمای شکمگردی و خرید در اطراف کاخ دولما باغچه
سفر به ترکیه بدون چشیدن طعم غذاهای لذیذ و خرید کردن کامل نمیشود. در نزدیکی این عمارت تاریخی، گزینههای فوقالعادهای برای تفریح و رفاه مسافران وجود دارد.
بهترین رستورانهای استانبول در نزدیکی کاخ
بعد از یک پیادهروی طولانی در تالارهای قصر، میتوانید به کافه اختصاصی خود کاخ در کنار اسکله بروید و در حین تماشای امواج بسفر، یک فنجان قهوه ترک بنوشید. اگر به دنبال یک وعده غذایی مجلل هستید، رستورانهای لوکس منطقه بشیکتاش و هتلهای پنج ستاره اطراف نظیر رستوران هتل چراغان پالاس گزینههای بینظیری هستند. همچنین رستورانهای سنتی محله اورتاکوی که کمی بالاتر قرار دارد، بهترین جا برای تست کردن «کومپیر» (سیبزمینی شکمپر معروف) و کبابهای اصیل ترکی به شمار میروند.
مراکز خرید استانبول در اطراف منطقه
اگر تمایل دارید پس از تاریخگردی به سراغ خرید بروید، با کمی فاصله از کاخ میتوانید به مرکز خرید مدرن «زورلو سنتر» یا مرکز خرید «جواهر» بروید که میزبان برترین برندهای بینالمللی و ترکی هستند. همچنین بازارهای محلی و بوتیکهای جذاب خیابانهای بشیکتاش برای خرید پوشاک باکیفیت و مقرونبهصرفه بسیار مناسب هستند.
بهترین هتلهای استانبول در این منطقه
منطقه بشیکتاش و کاباتاش محل استقرار برخی از لوکسترین و گرانترین هتلهای پنج ستاره جهان است. هتل شانگریلا، هتل فور سیزنز بسفر و هتل چراغان پالاس کمپینسکی (که خود یک قصر عثمانی بازسازی شده است) در چند قدمی کاخ دولما باغچه قرار دارند و چشماندازهایی رویایی از تنگه بسفر را به میهمانان خود هدیه میدهند.
سایر مکانهای دیدنی استانبول در نزدیکی قصر
موقعیت مکانی عالی این قصر به شما این امکان را میدهد که در یک روز از چند جاذبه دیگر نیز دیدن کنید. استادیوم باشکوه بشیکتاش (وودافون پارک) دقیقاً در پشت کاخ قرار دارد. همچنین میتوانید با یک کشتی تفریحی از اسکله کاباتاش به سمت جزایر پرنس یا برج دختر حرکت کنید. محله تاریخی اورتاکوی و مسجد زیبای آن و همچنین میدان معروف تکسیم و خیابان استقلال نیز در فاصله بسیار کوتاهی از این عمارت واقع شدهاند.
سفر به قلب تاریخ با مانلی پرواز پایتخت
برنامهریزی برای بازدید از شاهکارهایی چون کاخ دولما باغچه، نیازمند یک سفر بیدغدغه و سازماندهی شده است. آژانس مسافرتی مانلی پرواز پایتخت با سالها تجربه در برگزاری باکیفیتترین تورهای مسافرتی، بهترین خدمات رزرو هتل، خرید بلیط هواپیما و گشتهای شهری را به شما ارائه میدهد. با سپردن برنامهریزی سفر خود به کارشناسان مجرب مانلی پرواز پایتخت، میتوانید با خیالی آسوده روی صندلی پرواز بنشینید و خود را برای غرق شدن در شکوه، طلا و کریستالهای این عمارت افسانهای آماده کنید. همین امروز با ما تماس بگیرید تا بهترین پکیجهای مسافرتی را متناسب با بودجه و سلیقه شما طراحی کنیم.
سوالات متداول کاربران درباره کاخ دولما باغچه
۱. آیا عکاسی در داخل کاخ دولما باغچه مجاز است؟
خیر؛ به منظور حفاظت از اشیاء قیمتی، تابلوهای نقاشی و بافت تاریخی سالنها، عکاسی و فیلمبرداری با گوشی یا دوربین در فضاهای داخلی قصر به طور کامل ممنوع بوده و ماموران بر این موضوع نظارت جدی دارند. اما عکاسی در محوطه باغ و فضای بیرونی آزاد است.
۲. تفاوت اصلی کاخ توپکاپی و کاخ دولما باغچه چیست؟
کاخ توپکاپی قدیمیتر است و به سبک سنتی شرقی و معماری کلاسیک عثمانی ساخته شده و سالها مرکز فرمانروایی بود. در حالی که کاخ دولما باغچه در قرن نوزدهم با الگوبرداری از قصرهای اروپایی مانند ورسای و با هزینهای سرسامآور از طلا و کریستال ساخته شد تا نشاندهنده مدرن شدن امپراتوری باشد.
۳. کاخ دولما باغچه در چه روزهایی تعطیل است؟
این مجموعه تاریخی در تمام روزهای هفته به جز دوشنبهها باز است. همچنین در روزهای اول اعیاد مذهبی کشور ترکیه نیز ممکن است تعطیل باشد.
۴. چقدر زمان برای بازدید از کل مجموعه نیاز داریم؟
از آنجا که این قصر شامل بخشهای متعددی مانند سلاملیک، حرمسرا، موزه نقاشی و باغهای بیرونی است، برای یک بازدید آرام و کامل حداقل به ۲.۵ الی ۳ ساعت زمان نیاز خواهید داشت.
۵. آتاتورک در کدام بخش از این کاخ درگذشت؟
مصطفی کمال آتاتورک در بخش حرمسرای کاخ و در یکی از اتاقهای شخصی خود درگذشت. تختخواب او هنوز در این اتاق قرار دارد و با پرچم ترکیه پوشانده شده است. تمام ساعتهای قصر نیز روی ساعت مرگ او (۹:۰۵ صبح) متوقف شدهاند.
